BRAILLE ALFABESİ Görme engellilerin eğitim-öğretiminde altı nokta temel alınarak oluşturulan yazı sistemi kullanılmaktadır. Bu yazı sistemi ilk kez 1829 yılında Louis Braille isimli bir Fransız tarafından oluşturulmuştur. Tüm dünyada görme engellilerin kullandığı bu yazı sistemine Braille adı verilmesinin nedeni budur. Altı nokta, yan yana iki noktadan oluşan üç satırdan oluşmaktadır (Tavla zarındaki 6 gibi). Bu dizilimdeki numaraların konumu şöyledir:
1.satır: 1, 4 2.satır: 2, 5 3.satır: 3, 6
Bu dizilimi yan yana iki sütun olarak düşünürsek;
1. sütun: 1, 2, 3 2. sütun: 4, 5, 6
Bu altı nokta arasındaki uzaklık sabit bir eşitliğe sahiptir.
İşte Braille yazı sistemindeki Abece ve rakamlarını oluşturan harflerin tümü bu numaralara göre belirlenmiştir. Braille yazı sistemi Fransız Abece'si esas alınarak geliştirilmiştir. Ancak dil yapılarındaki değişiklikler nedeniyle çoğu ülkenin kendine özgü bir Braille Abece'si oluşmuştur. Bu bağlamda Ülkemizde de , ilk olarak 1920 de Arap Abece'sine uygun olarak hazırlanan bir kabartma yazı kullanılmıştır. Harf Devriminden sonra Türkçeye uygun bir kabartma yazı sistemi, ABDli bir Braille uzmanının yardımıyla oluşturulmuş ve 193 yılında kullanılmaya başlanmıştır. Daha sonraları ise Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde kurulan komisyonlarca çeşitli tarihlerde oluşturulan Türkçe Braille Yazı Sistemi çalışmaları yapılmış ve klavuzlar hazırlanmıştır. Son olarak baskısı 1991 yılında yapılan ve tam adı Braille Kabartma Yazı Klavuzu adı verilen kitap MEB tarafından yayımlanmıştır.
Braille Abecesi'ni oluşturan harfler; altı noktanın çeşitli şekillerde konumlanmasından oluşmuştur. Bu noktaların konumlandırılmasının bir mantığı ve elde ediliş biçimi vardır. Yukarıda öz olarak anlatılmaya çalışıldığı gibi, diller arasındaki farklılıklar nedeniyle ülkelerin kullandıkları Braille Abecesi ve kısaltmaları farklılık göstermektedir. Özellikle yabancı dil Eğitimi için bu dillere özgü kısaltma kurallarının bilinmesinde yarar vardır.
Braille yazı sisteminde var olan harflerin kullanılmasıyla oluşturulan tümceler,metinler oldukça fazla yer kaplamakta, yazımı çok uzun süre almaktadır. Bu nedenle her ülke kendi dil yapılarına özgü kısaltma sistemleri oluşturmuştur.Bu noktada Braille kısaltmanın gerekliliğine ışık tutacak bir Bu durum okumada ve yazmada çok büyük kazanımlar sunmaktadır.
|